HANES

Ddiwedd y 1960au, gyda dynion ifanc y Clwb Ieuenctid lleol yn cyrraedd oedran ymadael â’r Clwb, teimlodd cnewyllyn ohonynt yr awydd cryf i barhau â’r profiadau corawl a gawsant yn y corau hynod lwyddiannus o fewn y Clwb.

Troesant at arweinydd carismataidd y gweithgareddau corawl hynny, sef yr athro ifanc Noel Davies am gyngor. A dyna ddechrau stori sydd yn parhau hyd heddiw, gyda phenderfyniad i sefydlu côr meibion newydd – datblygiad dewr mewn ardal oedd eisoes yn frith o gorau meibion tra enwog.

Gyda Noel Davies wrth y llyw, tyfodd yr aelodaeth yn rhyfeddol o gyflym, a daeth llwyddiannau trawiadol ar lwyfannau cyngerdd ac eisteddfod. Erbyn 1963, gyda’r aelodaeth wedi chwyddo i 120 o gantorion, daeth Côr Meibion Pontarddulais i’r brig ym mhrif gystadleuaeth y corau meibion yn Eisteddfod Genedlaethol Llandudno. Cychwyn oedd hwnnw ar record ddihafal o fuddugoliaethau yn ein Prifwyl – 17 hyd yma, a’r diweddaraf ohonynt yng Nghaerdydd yn 2018. Yn ogystal â hyn, enillodd y côr wobrau cyntaf dirifedi yng ngwyliau mawr Aberteifi a Phontrhydfendigaid ac Eisteddfod y Glowyr ym Mhorthcawl. Daeth llwyddiant hefyd yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen yn 2001 ac eto yn 2004.

Dros hanner canrif a mwy, bu’r Côr yn perfformio mewn cyngherddau ledled Prydain a thu hwnt ar draws Ewrop, Canada a’r Unol Daleithiau, a hynny’n aml mewn neuaddau ac eglwysi nodedig; darlledwyd yn gyson ar radio a theledu, adref a thramor; perfformiwyd mewn digwyddiadau rhyngwladol o fri; ac ar hyd y blynyddoedd rhoddodd y Côr eu perfformiadau ar gof a chadw trwy gyfrwng llu o recordiau, tapiau a disgiau.

Wrth i’w gyfnod hir a rhyfeddol fel arweinydd ddirwyn i ben yn 2002 ar ôl 42 o flynyddoedd o wasanaeth diflino, gallai Noel Davies edrych nôl ar gyfraniad anhygoel i fywyd cerddorol y genedl. Ond i’r Côr, nid diwedd y stori oedd ei ymddeoliad. Wedi cyfnod fel cyfeilydd y Côr, daeth Clive Phillips yn olynydd teilwng fel Cyfarwyddwr Cerdd, gan barhau â’r egwyddorion a sefydlwyd gan ei ragflaenydd wrth bwysleisio o’r newydd bwysigrwydd amrywiaeth yn y repertoire o’r ysgafn ei natur i gerddoriaeth gyfoes glasurol; darnau Cymraeg eu hiaith yn ogystal ag ieithoedd eraill; ac ymrwymiad digamsyniol i’r egwyddor o gystadlu.

Mae’n dyst i’r ymdeimlad o frawdoliaeth agos o fewn y Côr bod rhai o aelodau’r Clwb Ieuenctid gwreiddiol yn dal i ganu gyda’r Côr Meibion, a bod nifer o’r cantorion presennol wedi rhoi hanner cant o flynyddoedd a mwy o wasanaeth i’r Côr. Yn ogystal â chynnal safonau ar hyd y blynyddoedd llwyddodd y Bont i gynnal niferoedd ei aelodau hefyd, sydd hyd heddiw dros y cant o leisiau.

Yn y blynyddoedd cynnar, adlewyrchu’r diwydiannau glo, dur a thunplat lleol a wna galwedigaethau nifer fawr o’r aelodau, gyda’r rhelyw mewn amrywiaeth o swyddi megis addysg, y gwasanaeth sifil, llywodraeth leol ac ati. Erbyn heddiw, yn naturiol ddigon, mae mwyafrif yr aelodau’n mwynhau ymddeoliad, ond bod canu a pherfformio’n greiddiol i’r ymddeoliad hwnnw wrth gwrs.

Yn ei lyfr, Great Welsh Voices, ysgrifenna Alun Guy:

"Y consensws cyffredinol ymhlith beirniaid ac adolygwyr fel ei gilydd yw bod y cyfuniad o leisiau o dros gant o aelodau yn cynhyrchu i’r côr hwn y sain gorawl amatur gorau nid yn unig yng Nghymru ond ym Mhrydain a thu hwnt."

Mae’r Côr yn dal i groesawu aelodau newydd o bob oedran, ac os oes gennych ddiddordeb mewn ymuno, cam cyntaf fyddai dod i un o’r ymarferion a gynhelir ddwy waith yr wythnos yn yr Ysgol Gynradd, James Street, Pontarddulais, ar nosweithiau Llun a Mercher rhwng 7 a 9 o’r gloch (ag eithrio mis Awst neu ar Wyliau Banc). Yno cewch flas ar y canu a sut mae’r cantorion yn dysgu eu gwaith. Fe brofwch hefyd y cyfeillgarwch a’r hiwmor iach o fewn y Côr. Does dim angen adnoddau lleisiol arbennig na phrofiad o ganu chwaith, nac yn wir y gallu i ddarllen cerddoriaeth. Y prif hanfodion yw’r gallu i ganu mewn tiwn a’r parodrwydd i ymroi i ddysgu. Trwy ymuno â’r Côr, fe fydd eich llais canu ynghyd a’ch sgiliau darllen, boed y sol-ffa neu’r hen nodiant, yn datblygu a blodeuo.

Wrth gwrs, yn ogystal â darpar aelodau, mae croeso bob amser i aelodau’r cyhoedd yn ein hymarferion. Mae’n werth cadarnhau gyda’r Ysgrifennydd eich bwriad i ymweld rhag ofn bod newid dros dro yn y lleoliad.

Hyderwn y cewch fwynhad yn pori trwy’n gwefan, ac efallai cawn eich croesawu i un o’n cyngherddau yn y dyfodol.

Cysyllter â’r Ysgrifennydd os oes gennych ddiddordeb mewn gwahodd y Côr i berfformio.

 

Noel Davies
Noel Davies MBE
Cyfarwyddwr Cerdd
1960-2002

cyngerdd nesaf / ymrwymiadau y côr


* postponed * Youth Choir Competition - The Grand Final

Sunday 26th April 2020

* postponed until further notice *

The Great Hall, Swansea University
Sunday 26 April 2020
Doors 2pm
Start 3pm

Côr Y Bont
Cystadleuaeth Corau Ieuenctid Cenedlaethol

Y ROWND DERFYNOL
Y Neuadd Fawr, Prifysgol Abertawe
Dydd Sul 26 Ebrill 2020
Drysau'n Agor 2pm
Yn Dechrau am 3pm

First Prize £1,000 Y Wobr Gyntaf
Winners to appear at our Annual Concert / Enillwyr i ymddangos yn ein Cyngerdd Blynyddol

Second Prize £500 Yr Ail Wobr

Third Prize £250 Y Drydedd Wobr

Presenting / Yn cyflwyno

Mumbles A Cappella
Côr Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin
Côr Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe
Côr Ysgol Gyfun Gŵyr
Islwyn High School Choir
Côr Ysgol Gyfun Llandeilo Ferwallt
Merched Plastaf
Côr Ysgol Penglais
Côr Ysgol Plasmawr
Côr Ysgol Y Strade
Côr Ysgol Gymraeg Ystalyfera

"

Meddwl am ymuno a chôr? Peidiwch a sefyll rhagor...